Hazır Etriye

Betonarme kolon ve kirişlerde kullanılan enine donatıya etriye denir. Yer aldığı elemanın kesitine bağlı olarak dikdörtgen, kare, çokgen ve çember şeklinde bükülmüş ince çubuk veya hasır donatıdır.

Etriye, herşeyden önce, donatı kafesinin montajında ve yerleştirilmesinde yaş beton içinde stabilitesini sağlamak için gerekli ve vazgeçilmez bir elemandır.Etriye, eğilme donatısının yerel burkulma mukavemetini artırmak için de gereklidir.Etriye, sık aralıklarla kullanıldığı zaman, sargı (kuşaklama) görevi yaparak, betonarme elemanın kesme mukavemeti yanında eğilme mukavemetini de arttırır; elemanlara daha büyük plastik şekil değiştirebilme özelliği kazandırır ; eleman ve yapı sünekliliğini arttırır.

Betonarme elemanının kesme ve kesme-eğilme mukavemetini sağlayabilmek için gereklidir; betonarme kesitin özellikle son limit duruma yakın zorlanmalarında yapının bütünlüğünü korumakta çok önemli bir elemandır; deprem hasarlarının pek çoğu ya etriye yetersizliğinden, ya da hatalı ve eksik düzenlenmiş etriyelerden kaynaklanır.

 
**Kesme kuvveti donatısı olarak etriyelerin  kullanılmasının faydaları aşağıdaki gibi sıralanabilir:

a)Eğik çekme gerilmelerinin kiriş ekseni boyunca yayılı olması nedeniyle ,belirli aralıklarla düzgün yerleştirilen etriyeler, etkinin karşılanması bakımından uygundur.

b)Eğik çekme gerilmeleri ile belirli açı yapan etriyeler kesme kuvvetinin işaretinin değiştiği durumda da uygundur.

c) Etriyeler kiriş boyuna donatısını betona bağlayarak bunların kesme kuvvetinin karşılanmasıdaki perçin etkisini arttırırlar.

d)Kesme kuvvetinin karşılanmasında ortaya çıkan beton basınç kuvvetleriyle beraber kafes sistem etkisi oluştururlar.

e)Eğik çekme gerilmelerinden dolayı ortaya çıkan çatlakları sınırlayarak kesme kuvvetinin bir kısmının agrega sürtünmesi ile taşınmasını sağlarlar.

f)Özellikle sık kullanılan etriye durumunda betonun yanal şekil değiştirmesini sınırlandırarak betonun hem dayanımını ve hem de sünekliliğini arttırırlar

**Prof. Zekai Celep-Prof. Nahit Kumbasar Betonarme Yapılar kitabından Sayfa 209 6.1.2. Kesme Kuvveti Donatılı Kirişin Davranışı bölümünden alınmıştır

Kayma Donatısı Olarak Etriye

Etriye, çatlamış beton elemanın dağılmasını önleyerek ve bütünlüğünü sağlayarak ona kayma ve eğilme mukavemeti kazandırır. Bu amaçla, yani elemana kesme-kayma mukavemeti sağlamak için kullanıldığında basit etriye adını alır. özellikle kolonlarda, boyuna donatının lokal burkulmasını azaltarak stabilitesini sağlar. Basit etriye aralığı, donatı kafesi ile birlikte çatlamış beton elemanın bir kafes sistem gibi çalışmasını sağlayacak şekilde küçük olmalı, ama elemanın küçük boyutundan ve 20 cm den daha büyük olmamalıdır.

Kuşatma Donatısı Olarak Etriye (Sargı)

Etriye, kuşatma (confining) amacıyla kullanıldığında halka etriye, ya da kısaca sargı adını alır. Deprem bölgelerinde inşa edilen çerçeve yapıların kuşatma (sargı) bölgelerinde çok donatı çıkar, donatı aralıkları beton yerleştirilmesini zorlaştıracak değerlere düşer. Kaliteli donatı (S500) kullanılması:
  • Kuşaklama etkisi devam ettirilerek donatı aralıklarını nispeten açmaya imkan verir; bu beton yerleşimine rahatlama getirir, dolaylı olarak kalite yüksekliği sağlar.
  • ince donatı işçilik kolaylığı sağlar ve keza dolaylı kalite getirir.
  • Yüksek mukavemetli çeliğin akma limitinin yumuşak çeliğe göre çok daha yüksek olması nedeni ile betonun yanal genişlemesini engelleme özelliği de daha yüksektir.

Hazır Etriye Kulanılmasının avantajları:

Demir Zaiyatının azalması, İşçilik süresinin azalması, 135 Derecelik Standartlara uygun kullanım, Pas paylarının standart olması ve Kalıp sonrası meydana gelen etriye sarkmalarının önlenmesi, Demir çapına göre bükme aparatı kullanılması ve dolayısı ile demirlerde meydana gelen kılcal çatlakların önlenmesi